برای نخستین بار، ترجمهٔ فارسی یکی از مهم‌ترین آثار طه عبدالرحمن، فیلسوف برجستهٔ معاصر جهان اسلام، با عنوان «روح مدرنیته: درآمدی بر تأسیس مدرنیتهٔ اسلامی» تقدیم پژوهشگران و علاقه‌مندان فلسفه، اندیشهٔ اسلامی و مطالعات مدرنیته می‌شود.

این کتاب صرفاً یک ترجمه نیست؛ بلکه حاصل یک کار پژوهشی و اصطلاح‌گزینی دقیق است.

آیا مدرنیته تنها یک تجربهٔ غربی است؟
نگاهی به کتاب روح مدرنیته: درآمدی بر تأسیس مدرنیتهٔ اسلامی

در دو سدهٔ اخیر، کمتر مفهومی به اندازهٔ «مدرنیته» بر سرنوشت جوامع انسانی اثر گذاشته است. با این همه، هنوز یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌ها بی‌پاسخ مانده است: آیا مدرنیته تنها تجربه‌ای تاریخی است که در غرب شکل گرفته و دیگر ملت‌ها ناگزیر از تقلید آن‌اند، یا می‌توان از حقیقتی سخن گفت که فراتر از صورت تاریخیِ مدرنیتهٔ غربی باشد؟

کتاب «روح مدرنیته: درآمدی بر تأسیس مدرنیتهٔ اسلامی»، نوشتهٔ فیلسوف برجستهٔ معاصر جهان اسلام، طه عبدالرحمن، تلاشی جدی برای پاسخ به همین پرسش است. نویسنده، به جای آنکه مدرنیته را مجموعه‌ای از نهادها، فناوری‌ها یا دستاوردهای تمدن غرب بداند، از «روح مدرنیته» سخن می‌گوید؛ روحی که بر اصولی بنیادین استوار است و می‌تواند در سنت‌های تمدنی مختلف، تحقق‌هایی متفاوت پیدا کند.

از نگاه طه عبدالرحمن، بزرگ‌ترین خطای بسیاری از پژوهش‌های معاصر آن است که میان «واقعِ مدرنیته» و «روحِ مدرنیته» تمایز قائل نمی‌شوند. آنچه در غرب تحقق یافته، تنها یکی از صورت‌های ممکنِ مدرنیته است، نه همهٔ حقیقت آن. ازاین‌رو، همان‌گونه که تمدن غرب بر اساس مبانی معرفتی، فرهنگی و تاریخی خود به مدرنیته‌ای خاص دست یافته است، تمدن اسلامی نیز می‌تواند با تکیه بر مبانی خویش، کاربستِ ویژه‌ای از روح مدرنیته را پدید آورد.

بر همین اساس، نویسنده نه از تقلیدِ مدرنیتهٔ غربی دفاع می‌کند و نه از نفی مطلق آن. او راه سومی را پیشنهاد می‌کند که آن را «کاربستِ اسلامیِ روحِ مدرنیته» می‌نامد؛ راهی که می‌کوشد اصول بنیادین مدرنیته را بر پایهٔ عقلانیت اخلاقی، مسئولیت، استقلال، ابداع، رشد و شمول بازخوانی و بازتأسیس کند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این اثر، تحلیل دقیق مفاهیمی است که در ادبیات فلسفی و سیاسی معاصر بسیار به کار می‌روند؛ مفاهیمی مانند نقد، عقل، آزادی، استقلال، ابداع، شمول، جهانی‌شدن و پسامدرنیته. طه عبدالرحمن این مفاهیم را نه صرفاً از منظر تاریخ اندیشهٔ غرب، بلکه در نسبت با حوزهٔ تداولی اسلام بررسی می‌کند و می‌کوشد ظرفیت‌های نهفتهٔ سنت اسلامی را برای بازآفرینی آنها نشان دهد.

از مباحث برجستهٔ کتاب، نقد تلقی رایج از پسامدرنیته است. نویسنده نشان می‌دهد که پسامدرنیته را نباید مرحله‌ای مستقل از مدرنیته دانست؛ بلکه آن نیز یکی از کاربست‌های همان روح مدرنیته است. از این منظر، پرسش اصلی دیگر این نیست که «مدرنیته یا پسامدرنیته؟»، بلکه این است که کدام کاربست از روح مدرنیته می‌تواند انسان را به آینده‌ای اخلاقی‌تر، عادلانه‌تر و انسانی‌تر رهنمون شود.

آنچه این کتاب را از بسیاری از آثار موجود دربارهٔ مدرنیته متمایز می‌سازد، پیوند عمیق میان فلسفه، اخلاق و تمدن است. در اینجا، اخلاق نه نتیجهٔ مدرنیته، بلکه بنیاد آن است؛ عقل از ارزش‌های اخلاقی جدا نمی‌شود؛ آزادی از مسئولیت گسسته نیست؛ و پیشرفت، تنها با معیار توسعهٔ مادی سنجیده نمی‌شود، بلکه در پرتو تعالی انسان و جامعه معنا می‌یابد.

ترجمهٔ فارسی این اثر با هدف حفظ دقت مفهومی و امانت نسبت به متن اصلی انجام شده است. کوشش شده است اصطلاحات کلیدی نویسنده با نهایت دقت و انسجام برگردانده شوند تا خوانندهٔ فارسی‌زبان بتواند با دستگاه فکری طه عبدالرحمن، تا حد امکان، بی‌واسطه ارتباط برقرار کند.

«روح مدرنیته: درآمدی بر تأسیس مدرنیتهٔ اسلامی» تنها کتابی دربارهٔ مدرنیته نیست؛ بلکه دعوتی است به بازاندیشی در نسبت دین، اخلاق، عقل، آزادی و تمدن. این اثر، افقی تازه برای گفت‌وگو دربارهٔ آیندهٔ اندیشهٔ اسلامی می‌گشاید و مخاطب را به تأمل در این پرسش فرا می‌خواند که آیا می‌توان مدرنیته‌ای را تصور کرد که پیشرفت را از اخلاق، عقل را از معنویت و نوآوری را از ریشه‌های فرهنگی و دینی جدا نسازد؟

مزیت‌های ترجمه

✓ ترجمه مستقیم از متن عربی

✓ حفظ اصطلاحات فلسفی

✓ نثر علمی و روان

✓ همراه با معادل‌های دقیق مفهومی

✓ مناسب پژوهش دانشگاهی