کتاب روشنفکری دینی و هرمنوتیک متن مقدس مولف فرامرز معتمد دزفولی ناشر نقد فرهنگ
suhufiya
مشخصات عمومی
شابک: 9786008405290
دسته بندی: علوم اجتماعی
موضوع اصلی: سیاسی اجتماعی
موضوع فرعی: سیاسی اجتماعی
نوبت چاپ: 2
وزن: 215 گرم
سایر مشخصات
سال انتشار: 1400
نگارش: تألیف
زبان: فارسی
قطع: رقعی
نوع جلد: شومیز
- موجود در انبار صُحُف
- ارسال سریع به سراسر ایران
- ضمانت اصالت کالا
اگر این کتاب و جریان روشنفکری دینیِ مورد بحث آن را با ترازوی حکمت متعالیه (بهویژه مبانی معرفتشناختی و هستیشناختی ملاصدرا در اسفار) بسنجیم، نقدها و نقاط اشتراک زیر آشکار میشود:
فروکاستن وحی به پدیده صرفاً تاریخی یا اجتماعی:
روشنفکری دینی (بهویژه رویکردهای متأثر از شریعتی یا بازرگان که در این کتاب بررسی شدهاند) وحی را اغلب از منظری بروندینی، جامعهشناختی یا پدیدارشناختیِ افقی تحلیل میکند؛ یعنی تجلی روح زمانه یا پاسخ به نیازهای روحی و اجتماعی بشر.
از منظر حکمت متعالیه، وحی امری استعلایی و نزولی (نوساز و از بالا به پایین) است. اگرچه در مراتب نزول، لباس زبان و فرهنگ زمانه را بر تن میکند، اما ریشه در «عالم امر» و «لوح محفوظ» دارد و نمیتوان آن را کاملاً در افق تاریخ و جامعهشناسی هضم کرد.
هرمنوتیک سکور یا نسبیگرا در برابر هرمنوتیک وجودی:
هرمنوتیک مطرحشده در این آثار معمولاً بر محور تفاعل ذهن مفسر و متن میچرخد و به نوعی تکثرگرایی در فهم منجر میشود.
در حکمت متعالیه، تأویل اصیل دارای «مراتب تشکیکی» است. هرچه نفس مفسر با حرکت جوهری به تجرد عقلانی نزدیکتر شود، به مرتبهی بالاتری از معنای باطنی متن دست مییابد. بنابراین، هر تأویلی معتبر نیست، بلکه مأذون از سنخ وجودیِ مفسر است (اتحاد عالم و معلوم).
۳. کنش نبوی و عقلانیت:
کتاب معتمد دزفولی به «کنش نبوی در جهان» میپردازد. ملاصدرا نیز در مباحث نبوت عامه و خاصه در اسفار، پیامبر را دارای قوهی قدسی میداند که همزمان در ملکوت و ملک تصرف میکند. تفاوت اینجاست که در حکمت متعالیه، عقل فعال یا فرشتهی وحی (جبرئیل) واسطهی حقیقیِ تحقق متن است، در حالی که در رویکرد روشنفکری دینی، بیشتر بر عاملیت انسانی و تاریخیِ پیامبر یا مؤمنان تأکید میشود.