کتاب «ردیه بر پروکلوس در باب قدم عالم» (از آثار برجستهی الهیاتی-فلسفی جهان باستان و دوره میانه) نوشتهی یوحنای فیلوپونوس (John Philoponus) و با ترجمه دقیق میثم توکلیبین
suhufiya
مشخصات عمومی
نوبت چاپ: 1
وزن: 560 گرم
سایر مشخصات
سال انتشار: 1402
نگارش: تألیف
زبان: فارسی
قطع: وزیری
نوع جلد: سلـفون
- موجود در انبار صُحُف
- ارسال سریع به سراسر ایران
- ضمانت اصالت کالا
کتاب «ردیه بر پروکلوس در باب قدم عالم» (از آثار برجستهی الهیاتی-فلسفی جهان باستان و دوره میانه) نوشتهی یوحنای فیلوپونوس (John Philoponus) و با ترجمه دقیق میثم توکلیبینا، توسط مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران به چاپ رسیده است.
در ادامه معرفی کوتاهی از این اثر، مؤلف و اهمیت آن ارائه میشود:
۱. معرفی مؤلف: یوحنای فیلوپونوس (John Philoponus)
کیست؟ فیلوپونوس (حدود ۴۹۰ تا ۵۷۰ میلادی) ملقب به «گرامرنویس»، فیلسوف، متکلم و دانشمند مسیحی اسکندرانی بود. او از چهرههای کلیدی گذار از فلسفه باستان به تفکر دوران میانه (هم مسیحی و هم اسلامی) به شمار میرود.
اهمیت فکری: او از منتقدان سرسخت فیزیک و مابعدالطبیعه ارسطو و مکتب نوافلاطونی بود و با بهرهگیری از آموزههای دینی (خلق جهان از عدم) تلاش کرد تا مبانی کیهانشناختی یونانیان نظیر «قدم عالم» (ازلیت جهان) را به چالش بکشد. آرای او بعدها تأثیرات عمیقی بر متکلمان اسلامی (مخصوصاً در بحث امتناع تسلسل و اثبات حدوث عالم) و حتی بر فیزیک دوران جدید گذاشت.
۲. موضوع محوری کتاب: ردیه بر قدم عالم (Eternity of the World)
بستر بحث: در فلسفه یونان باستان (بهویژه افلاطون، ارسطو و مفسران نوافلاطونی مانند پروکلوس)، عموماً اعتقاد بر این بود که جهان مادی ازلی (قدم زمانی) است و آغاز زمانی ندارد.
نقش پروکلوس: پروکلوس (Proclus)، فیلسوف بزرگ نوافلاطونی، استدلالهای متعددی در اثبات قدم عالم و رد حادث بودن آن اقامه کرده بود که در تاریخ فلسفه بسیار اثرگذار شد.
رویکرد فیلوپونوس: فیلوپونوس در این اثر (که مجموعهای از استدلالها و ردّیه بر ادلهی پروکلوس است) با تفکیک دقیق میان مفاهیم وجودی و منطقی، به نقد هجده برهان پروکلوس در باب ازلیت جهان میپردازد و از عقیدهی حدوث زمانی جهان و خلقِ منالعدم (Creation ex nihilo) دفاع میکند.
۳. ساختار اثر (بخشهای ۱ تا ۵)
در این بخشها (که آغازینِ مباحث کتاب است)، فیلوپونوس بهطور خاص به سراغ بنیادینترین مقدمات پروکلوس درباره علت و معلول، تناسب میان علتِ نامتناهی و معلولِ ازلی، و محال بودن ایجاد موجود جدید از عدم میرود و با روشی نقادانه و استدلالی، ناسازگاری آنها را عیان میسازد:
نقد مبانی علّی: بررسی اینکه آیا علت تامّه و ازلی خداوند مستلزم معلول ازلی است یا خیر.
اثبات متناهی بودن قدرت یا زمان: تحلیل ابعاد متناهی عالم در برابر فاعل بینهایت.
۴. جایگاه و اهمیت انتشار اثر در ایران
این کتاب از آن جهت که پیوند میان کلام مسیحی اولیه، فلسفه یونانی (نوافلاطونی) و ریشههای مباحث کلامیِ اسلامی (همچون مباحث حدوث و قدم عالم در آثار متکلمان و فلاسفه اسلامی نظیر ابنسینا، غزالی و ملاصدرا) را آشکار میسازد، منبعی بسیار ارزشمند برای
پژوهشگران تاریخ فلسفه، الهیات تطبیقی و فلسفه دین به شمار میآید. ترجمه پژوهشی این اثر توسط انتشارات مؤسسه حکمت و فلسفه، متن دشوار و فنی فیلوپونوس را به شکلی نظاممند در اختیار خوانندگان فارسیزبان قرار داده است.